Kiedy europejskie poświadczenie spadkowe jest potrzebne przy majątku w kilku krajach

Spadek obejmujący składniki majątku położone w różnych państwach członkowskich Unii Europejskiej to sytuacja, w której warto rozważyć uzyskanie dokumentu o jednolitym zasięgu ponadkrajowym. Europejskie poświadczenie spadkowe ułatwia wykazanie praw do dziedziczenia poza granicami Polski. Narzędzie to przydaje się szczególnie wtedy, gdy część dobytku zmarłego znajduje się w innym państwie objętym unijnym rozporządzeniem numer 650/2012. Przepisy te mają na celu uproszczenie formalności dla osób dziedziczących mienie w ramach Wspólnoty. Dokument ten nie zastępuje jednak automatycznie standardowych procedur krajowych. Jego pozyskanie nie jest obowiązkowe w każdej sprawie spadkowej, a decyzja o złożeniu wniosku zależy od indywidualnej sytuacji prawnej oraz miejsca położenia poszczególnych aktywów zmarłego.

Kiedy unijne poświadczenie spadkowe staje się potrzebne?

Zasięg unijnego rozporządzenia obejmuje wszystkie państwa Unii Europejskiej z wyjątkiem Danii oraz Irlandii. Europejskie poświadczenie spadkowe staje się przydatne przede wszystkim wtedy, gdy spadkobierca musi udowodnić swój status w innym państwie członkowskim. Dotyczy to sytuacji, w których zapisobierca lub zarządca spadku planuje wykazać swoje uprawnienia przed zagranicznym bankiem, urzędem skarbowym czy rejestrem nieruchomości. Klasycznym przykładem jest scenariusz, w którym zmarły w Polsce obywatel posiadał środki na rachunku bankowym w Niemczech lub udziały w spółce zarejestrowanej w Austrii. Postępowanie spadkowe toczy się w takiej sytuacji przed polskimi organami, ale dysponowanie zagranicznym majątkiem wymaga udokumentowania praw zgodnie z lokalnymi wymogami.

Dokument może być potrzebny również w przypadku, gdy spadkobierca na stałe mieszka za granicą, ale cała sprawa dotyczy majątku ulokowanego w Polsce. Przepisy obejmują także sytuacje, w których zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w jednym państwie, a konkretna część jego majątku znajduje się w innym. W sprawach ograniczonych wyłącznie do terytorium Polski zazwyczaj wystarcza postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia. Transgraniczny charakter sprawy przesądza o potrzebie wydania unijnego dokumentu w momencie, gdy zagraniczna instytucja odrzuca polskie zaświadczenia. Wiele zagranicznych placówek finansowych wymaga jednolitego potwierdzenia zgodnego z unijnymi standardami, odmawiając honorowania krajowych aktów notarialnych bez dodatkowego uwierzytelnienia.

Co potwierdza ten dokument i jak różni się od krajowego aktu?

Europejskie poświadczenie spadkowe szczegółowo określa sytuację prawną osób biorących udział w postępowaniu dotyczącym podziału majątku. Dokument ten wskazuje prawa poszczególnych spadkobierców oraz precyzyjnie definiuje ich udziały w całym zgromadzonym majątku. Zaświadczenie wymienia również przyznanie konkretnych składników mienia zmarłego i określa uprawnienia osoby wyznaczonej do wykonania testamentu lub zarządzania całym spadkiem. Wydanie takiego poświadczenia leży w kompetencjach sądu albo notariusza urzędującego w państwie, w którym spadkodawca miał miejsce zwykłego pobytu bezpośrednio przed swoją śmiercią. Koszt sporządzenia takiego poświadczenia przez polskiego notariusza regulują odpowiednie przepisy, a maksymalna stawka taksy notarialnej za tę czynność wynosi obecnie 400 złotych.

Wydane w ten sposób poświadczone odpisy zachowują ważność co do zasady przez sześć miesięcy od daty ich formalnego wystawienia. Europejskie poświadczenie różni się od krajowego aktu poświadczenia dziedziczenia przede wszystkim terytorialnym zakresem swojego bezpośredniego działania. Unijny certyfikat wywołuje jednolite skutki prawne we wszystkich państwach członkowskich objętych rozporządzeniem. Proces ten zachodzi bez potrzeby przeprowadzania odrębnego postępowania uznaniowego, nadawania klauzuli wykonalności czy też dodatkowej legalizacji dokumentów. Krajowe orzeczenia sądowe i akty notarialne służą w głównej mierze do załatwiania formalności na terenie Polski. Europejski odpowiednik znacznie upraszcza procedury w pozostałych państwach Wspólnoty. Sprawy z elementem transgranicznym, na przykład polsko-niemieckim, wymagają często szczegółowej analizy dokumentacji obcojęzycznej.

Zastosowanie europejskiego poświadczenia spadkowego nabiera największego znaczenia wtedy, gdy spadkobierca planuje dysponować mieniem zlokalizowanym poza granicami kraju. Przed ewentualnym złożeniem wniosku o jego wydanie warto najpierw ustalić w zagranicznej instytucji finansowej, czy taki certyfikat będzie bezwzględnie wymagany. Często zdarza się, że dany urząd w pełni akceptuje standardowy polski dokument. W sytuacjach obejmujących majątek położony w Niemczech właściwe udokumentowanie praw wiąże się nierzadko z pracą na obcojęzycznych aktach. Obsługą czynności związanych z obrotem transgranicznym zajmuje się notariat w Szczecinie, przyjmując tego typu sprawy majątkowe.

Sporządzanie aktów notarialnych w podobnych sprawach realizuje Kancelaria Notarialna Jan Borski. Prowadzący ją notariusz posiada jednocześnie uprawnienia tłumacza przysięgłego języka niemieckiego, figurując na liście pod numerem TP/76/09. Pozwala to na przygotowywanie niezbędnej dokumentacji bezpośrednio w języku polskim i niemieckim bez konieczności angażowania dodatkowej osoby do przekładu. Sama placówka funkcjonuje pod obecnym adresem od 2014 roku, stanowiąc kontynuację działalności prowadzonej wcześniej przez notariusza Kazimierza Ludwika Helińskiego.